Carlos Otero

 

OS INSECTOS


Fai uns días, o xestor desta páxina envíame o whatsapp seguinte:
- Para a nova web necesito un artigo curto, como dunha páxina, para poñer como introdución ao mundo dos insectos e a súa relación co medio.
- Póñome con iso-contesto. 

Case nada !! 


Que se pode contar dos insectos nunha páxina?. O escrito sobre este grupo animal é tan vasto, a diversidad de conexións entre estes animais e o home, así como as múltiples disciplinas involucradas nesta relación é tan grande que o tema paréceme enciclopédico. É por iso, que me resulta difícil atopar unha porta de entrada, un acceso común polo que invitar ao lector ao interior da entomología para que se maraville con estes apaixonantes e interesantes animais. 


Por motivos distintos, os dous grupos de organismos máis poderosos do Planeta son os homes e os artrópodos. Os segundos apareceron fai uns 550 millóns de anos antes que nós; forman a maior colección de formas vivientes que viviron - e viven- sobre o Planeta ao longo de toda a súa historia mentres que a especie humana apareceu fai uns 2 millóns de anos. É dicir, a escala geológica, única medida temporal do planeta, a nosa especie é, esencialmente, nada. Por outra banda, un cálculo prudente indica que existen sobre a terra uns 12 millóns de especies de artrópodos e con todo, parece que os dominantes somos nós. Pero hai outra cuestión máis importante que o numero. Trátase da importancia relativa que xoga cada grupo na Biosfera. Ou noutros términos sería o Planeta igual sen os artrópodos? o sería sen os humanos?. Non hai forma de responder con seguridade á primeira pregunta, pero todo fai pensar que non. A segunda é máis fácil: sen ningunha dúbida. De feito, durante o Terciario (fai 65 millóns de anos) o Planeta xa era basicamente como é na actualidade e non estabamos nós.


Os autores clásicos separaron a estes organismos en "nocivos" "útiles" e "inútiles". É dicir, ordénaos baseándose no beneficio ou prexuízo directo ou indirecto que produce no status quo da especie humana. E esta é, sen dúbida, a clasificación que utiliza actualmente a sociedade en materia entomológica, e iso malia que os entomólogos afanámosnos (obviamente con pouco éxito) en pregoar a enorme diversidad e beneficios que poden presentar os insectos.

 
Son os máis invulnerables do reino animal. Lograron colonizar toda a terra, desde o círculo polar ao ecuador; das selvas húmidas tropicais aos áridos desertos e as altas montañas. Convertéronse en “os señores do mundo”. Por iso, permitídeme que bosquexe sobre eles unhas pinceladas que desenvolverei, ou xa o fixen, nalgúns comentarios que poderedes atopar nesta mesma páxina. 


- A supervivencia do home segue dependendo da Biosfera. Dela obtén alimentos e recursos directos pero tamén unha serie de servizos ecolóxicos sen os cales estaría irremediablemente condenado á extinción ou o que é o mesmo, a sorte da especie humana está relacionada co correcto funcionamento da biocenosis. O principal valor dos artrópodos radica na súa participación na ejecución das funcións ecolóxicas desenvolvidas polos ecosistemas.



Figuras 1, 2, 3, 4 e 5


- Este grupo de animais presenta unha alta diversidad de hábitos tróficos, podendo ser fitófagos, saprófagos, descomponedores, depredadores ou parasitoides, sendo os principais responsables do reciclaje de máis do 20% da biomasa vegetal terrestre. (Figs. 1, 2, 3, 4 e 5).

  
Figuras 6, 7 e 8


- Constitúen o motor de todos os ecosistemas de plantas con flores, as cales fornécennos o 90% da nosa alimentación. Sen esta función, a especie humana estaría obrigada a alimentarse da caza, recolección de froitos silvestres e unha ganadería reducida. É dicir, xamais alcanzaría unha poboación de 7.000 millóns, pois non habería alimentos para tal número de persoas. (Figs.6, 7 e 8)

   
Figuras 9, 19, 11 e 12


- É certo que algunhas especies transmiten enfermidades perigosas e outras danan os nosos cultivos. Malia a gravidade da cuestión, habemos de recoñecer que non teñen nada de estraño en términos obxectivos que o corpo humano sexa considerado por un bo número de especies de artrópodos como hábitat, refuxio ou alimento (Figs. 9,10, 11 e 12).

   
Figuras 13, 14 e 15


- O home aprendeu a obter outro tipo de bens e servizos dos artrópodos. Nalgúns casos, utiliza determinadas habilidades que estes presentan para elaborar produtos moi apreciados (por exemplo, mel, seda, etc.); noutros, sencillamente utiliza aos propios artrópodos como recurso directo (exemplo, fabricación de medicamentos); para rematar fai uso das súas características ecolóxicas, utilizándoas como indicadores biolóxicos(por exemplo, contaminación, cambio climático, etc.) (Figs. 13, 14 e 15). 


Figura 16


- Estamos preparados para ver a presenza de insectos na nosa dieta? (Fig.16)

 


- A relación dos artrópodos co home é tan antiga como a propia historia do home. Con maior ou menor intensidade, poden atoparse os artrópodos en diferentes manifestacións artísticas, relixiosas e decorativas do home (Figs. 17, 18 e 19, 20, 21 e 22).



Figuras 17, 18, 19, 20, 21 e 22


- O home, ademais de soportar, padecer e utilizar os artrópodos, estúdaos converténdoos en obxecto científico (Fig.23 e 24). 

  
Figura 23 e 24

Pese a iso, non os estudamos o suficiente, non nos preocupamos da súa conservación, nin parece importarnos a súa perda de biodiversidade.

Para saber mais.....
Medeiros, E., Ramos, J. e - Piñeiro, J. M. 2006. Os insectos medicinales de Brasil: primeiros resultados. Bol. S.E.A.,38: 395-414
Melic, A. 1997. Introdución. En: Os Artrópodos e o Home. Bol. S.E.A., 20: 5-13
 

 

O autor/a é o/a único/a responsable dos contidos dos artigos da súa sección